Bugün her ikisi de ilahiyatçı olan iki değerli yazarın iki önemli yazısını okudum. Biri, Şaban Ali Düzgün’ün Devletin Dini Olur mu?, ötekisi de Bilal Sambur’un Liberalizm Bireyi Tanrıdan Değil Devletten Korur başlıklı makaleleri. Herkese tavsiye ediyorum.
Bu iki makaleden çıkardığım birer cümlelik temalar ise şu: Bir, İslam’ın bir siyasi doktrini yoktur. İki, liberalizm, sadece bir siyasi doktrindir. Dolayısıyla da bu ikisi arasında baştan kategorik bir çelişki olduğunu iddia etmek, yanlıştır.
[12 Nisan 2010 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
İslam’a sosyalist bir yorum getirenler, Hz. Peygamberin ünlü hadisine sık sık atıfta bulunur:
“Komşusu aç iken tok yatan, bizden değildir.”
Bu, bir Müslümanın “aç yatanlar”a ve tüm diğer muhtaçlara karşı kayıtsız kalamayacağının ilanıdır. Bu yüzden de (Ayn Rand gibi “bencillik savunucuları”nın öngördüğü tarzda) “vicdansız” bir kapitalizmi hiç bir Müslüman savunamaz. Savunmamalıdır.
Geçtiğimiz Ocak ayında Habertürk televizyonunda yayınlanan ve benim de katıldığım “İslam, Sosyalizm ve Kapitalizm” tartışmasını (az önce fark ettim ki) işbu site yayınlamış. İlgilenenlere duyurayım…
[7 Nisan 2010 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Zaman gazetesinin iki değerli yazarı, son dönemdeki yazılarında sık sık liberalizm eleştirisi yapıyor. Bunları önemsiyor, ilgi ve saygıyla okuyorum. Ancak bazen biraz yanlış bir zeminde ilerdediklerini de düşünüyorum.
Aslında genel olarak bu “İslam ve siyasi ideolojiler” meselesini önce doğru bir zemine oturtmak gerekiyor ki, boşa nefes tüketmeyelim.
[4 Nisan 2010 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Frenkçe’de “mind stopper” diye bir laf var. Türkçe’ye çevirirsek “zihin durdurucu” demek. Kasıt, insanın zihnini çalıştırıp yeni fikirlere ulaşmasına engel olan, ona “bu noktadan fazlasını düşünme, orada dur” diyen duvarlar. Ne kadar çok zihin durdurucunuz varsa, o kadar çok hapsediyorsunuz aklınızı.
[24 Mart 2010 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Bediüzzaman Said Nursi, benim büyük saygı duyduğum şahsiyetlerden biridir. Hiç bir zaman “Nur talebesi” olmadıysam da, onun büyük eseri olan Risale-i Nur’dan çok istifade ettim. Dahası “üstad”ın samimiyetine ve davasında gösterdiği azim ve cesarete de hep hayran oldum.
[15 Mart 2010 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Dindar Müslümanların liberal demokrasiyi benimseme sürecinde ortaya çıkan sorunlu alanlardan biri, en son iki bakanın faklı yaklaşımlarıyla da gündeme gelen eşcinsellik meselesi. Temel hak ve özgürlükleri savunan dindarlar bu konuda çoğunlukla sessiz kalıyor. Buna karşılık da seküler taraf, kimi zaman ısrarlı kimi zaman da alaycı şekilde soruyor:
“Hadi bakalım, madem her özgürlüğü savunuyorsunuz, bunu da savunun da görelim!”
[1 Şubat 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
“Balyoz” kodlu darbe planının içinde en çok ilgi çeken kısımlar, haliyle, “cami bombalama” ve “kendi uçağımızı düşürme” gibi yaratıcı fikirler oldu. Ancak planın bir başka ilginç yönü daha var: Darbeci subayların “gerici hükümeti” devirdikten sonra kurmak istedikleri ekonomik düzen.
Bu düzen, serbest piyasanın baltalanmasını, yabancı sermayenin kovulmasını, büyük şirketlere el konmasını, özelleştirilen kuruluşların da yeniden devletleştirilmesini öngörüyor.
Vakit gazetesi yazarı Atilla Özdür, “Mustafa Akyol’a…” başlıklı yazısında, bana hitaben “Haberturk’teki Karşıt Görüş programında kapitalizmi savunan bir Müslüman profili sergileyişinizden oldukça üzülerek hüzünlendim” demiş.
Yarın akşam (20 Ocak Çarşamba), Habertürk televizyonunda yayınlanan ve gazeteci Balçiçek Pamir’in yönettiği “Söz Sende” adlı programda, ilahiyatçı İhsan Eliaçık hoca, ben ve bir kaç konuk, İslam’a göre sosyalizm ve kapitalizmi tartışacağız. Program, akşam saat 8-10 arasında. İlgilenenlere duyrulur…
[6 Ocak 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Türkiye’deki İslami çevrelerde eskiden beridir tutan bir söylem var. İnsan hakları, demokrasi, piyasa ekonomisi, özgürlükler gibi “Batılı” kavramlar gündeme gelince, “bizim böyle ithal fikirlere ihtiyacımız yok, İslam bize yeter” deniyor. Ve konu hemen kapanıyor.
Son dönemde bazı saygıdeğer Müslüman aydınlar bu anlayışı yeniden savunuyorlar. Mesela, “ne liberalizm ne Marksizm, ne muhafazakârlık yaramıza merhem olamaz. Sıhhatli bir değişimi İslam’ın kaynaklarında aramalıyız” gibi argümanlar okuyoruz. Yazının Devamı »
[23 Aralık 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Patrik Bartholomeos, bir Amerikan televizyonuna Türkiye’de kendini “çarmıha gerilmiş” gibi hissettiğini söyledi. Bazılarımız da buna çok kızdı.
Bu söz, evet, bence de biraz abartılı. Ama bir “metafor” (benzetme) olduğunu unutmayalım. Dahası, Patrik’e kızmak yerine, dönüp de “bu adam niçin kendini bu kadar zulüm altında hissediyor” diye bir soralım.
[Söyleşinin orjinali, Özgün Duruş gazetesinde yayınlandı]
- Özgürlüğü nasıl tanımlıyorsunuz? Liberaller ile İslamcıların özgürlük yorumları arasında ne tür farklar var?
Özgürlük, benim anlayışıma göre, bireylerin (yahut Allah’ın kullarının, nasıl ifade ederseniz) başta siyasi otorite olmak üzere, hiç bir dış güç tarafından zorlanmadan, hayatlarını kendi rıza, istek ve vicdani kanaatlerine göre tanzim edebilme hakkıdır. Bir Müslüman bu hakkı İslam’ın gösterdiği hedefler doğrultusunda kullanırken, seküler bir insan da seküler hedefler doğrultusunda kullanır. Bir Müslüman’ın bu ikinci durumu tasvip etmese de, onun var olma hakkını kabul etmesi, bence İslami açıdan da doğru ve hatta gereklidir, çünkü “dinde zorlama yoktur” ve “sizin dininiz size, benim dinim bana”dır. Bu sebeple, liberal siyasi gelenek ile İslami düşüncedeki özgürlük tanımlarının çelişik olmadığını, en azından olmayabileceğini düşünüyorum.
[2 Aralık 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Son dönemde yeni bir moda çıktı. İslam’ın İ’sine dahi sempati duymayan koyu “laikçi” tipler, “eski fakir Müslümanlar iyiydi, nerden çıktı bu zengin dinciler” diye söyleniyor. “Seçkin restoranlar”da yemek yiyen, “beş yıldızlı otel”lerde kalan, pahalı arabalara binen dindarları kıyasıya eleştiriyor, onları “kapitalistleşmekle”le suçluyorlar.
Bazıları açıkça ateist olan, kimileri cuntacılar tarafından “araştırma danışmanı” olarak düşünülen bu yorumcuların derdini iyi anlamak lazım. Öyle ya, “aman Müslümanlar takvadan, zühdden ayrılmasınlar da, ahirette mahcup olmasınlar” diye düşünüyor olamazlar. Bir din olarak İslam’ın “ılımlı”laşıp “mücahit” yerine “müteahhit” üretmesinden korkmaları da beklenemez.
[21 Ekim 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Bizim memlekette “anlam kayması”na uğrayan bir sürü kavram var. Biri, “liberal”lik. Bu kelime, pek çok kişinin zihinde, aşağı-yukarı, “Kemalist olmayan, dindarlara saygılı, ama dinle-imanla pek alakası olmayan kişi” anlamına geliyor. Onun için de, tamamen aynı siyasi ve ekonomik görüşleri savunan iki ayrı adamdan viski içenine “liberal”, camiye gidenine “muhafazakar” denebiliyor.
[2 Ağustos 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Benim hiç olmadı, ama modern dünyada pek çok insanın “çek defteri” var. “Çek yazmak” günlük hayatın bir parçası. Sanırım çoğumuz bu kavramın aslında Türkçe olmadığının, İngilizce “check” yahut Fransızca “cheque” kelimelerinden uyarlandığının farkındayızdır. Fakat pek azımızın farkında olduğunu sandığım bir başka gerçek daha var: Kelime aslında Batı dilleri için de yabancı. Gerçek kökü ise “yazılı belge” anlamına gelen Arapça “şakk” kelimesi.
[29 Temmuz 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Bir önceki yazımda Türkiye’de yeni yükselen “Müslüman burjuvazi”nin hiç de bazılarının sandığı gibi bir tezat (ve “bid’at”) olmadığını belirtmiş, kapitalizmin ahlaki temelleri konusunda ise büyük sosyolog Max Weber’e atıfta bulunmuştum. Bugün devam edelim ve Weber’in tarif ettiği “kapitalist ahlak”ın İslamiyet ile ilişkisine bakalım.
[27 Temmuz 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
MÜSİAD’ın kurucusu Erol Yarar’ın Star’dan Fadime Özkan’a verdiği söyleşiyi okudunuz mu? “Türkiye’nin gerçek burjuva sınıfı biziz!” demiş Erol bey, isminin başındaki “müstakil” kelimesini bazılarının “Müslüman” diye okuduğu kuruluştan söz ederken. Türkiye’de dindar bir girişimci sınıf oluştuğunu, bunun klasik (ve “laik”) İstanbul sermayesinin aksine devletten nemalanmadığını, bu yüzden dinamik ve dışa açılımcı olduğunu anlatmış. Daha da ilginci bu süreçte muhafazakar Anadolu insanının parayla, kaliteyle, mesela “marka ayakkabı” ile tanıştığını belirtmiş.
[20 Temmuz 2009 tarihli Star gazetesinde yayınladı]
Bu hafta Çin’in Doğu Türkistan’daki Müslüman Uygurlara dayattığı “çağdaşlaşma” programının bazı unsurlarının Türkiye’deki “irtica ile mücadele” yöntemlerine ne kadar benzediğini yazacaktım. Kısmetse yine yazarım. Çünkü başta başörtü yasağı ve “körpe zihinleri dinsel dogmalardan koruma” tedbirleri olmak üzere ortada ciddi bir paralellik var. Kemalizm’in yılmaz bekçilerinden Doğu Perinçek, boşuna Maoist ve “kültür devrimi” sevdalısı olmamış.
[11 Mart 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Saadet Partisi önceki hafta sonu tantanalı bir ‘Gençlik Gecesi’ düzenledi. İstanbul Abdi İpekçi Spor Salonu’ndaki mitingi baştan sona izledim. Artık iyice yaşlanmış olan Erbakan hocanın Siyonizm ve Milli Görüş arasında süregiden küresel mücadele hakkındaki sözlerini gülümseyerek, partinin yeni lideri Numan Kurtulmuş’un konuşmasını da olumlu izlenimler edinerek dinledim.
[9 Mart 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Hem görüşlerine hem de ahlaki duruşuna büyük saygı duyduğum Ali Bulaç ağabey, Zaman’daki köşesinde geçen hafta ‘Birey ve Özgürlük’ başlıklı bir yazı yazdı. Savunduğu tez, Batı’daki ‘birey’ kavramının Müslümanlara hiçbir şekilde uymayacağı idi. Ona göre Müslüman, Allah tarafından ‘ferd-i vahit’ olarak yaratıldığını bilirdi, ama bunun birey olmakla alakası yoktu. Çünkü Batılı birey, Ali ağabeye göre, ‘ne Tanrı, ne efendi’ düşüncesinden doğmuştu ve o seküler (din-dışı) kafayla hareket ederdi.
[25 Şubat 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Geçen hafta “Hem dindar hem liberal olunmaz mı?” başlıklı bir yazı yazmıştım. Bana bu soruyu sorduran da Radikal gazetesi köşe yazarı Türker Alkan’ın “Tanrı’nın buyrukları”na bağlı olmakla liberal olmayı çelişkili gibi konumlandıran bir başka yazısıydı. Sayın Alkan, sağolsun, aynı konu üzerine bir kez daha yazmış, meseleye açıklık getirmiş, benim için de nazik sözler söylemiş. Bilmukabele; ben de kendisinin “saygı duyduğum iyi bir yazar” olduğunu teslim etmeliyim.
[18 Şubat 2009 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
Radikal yazarı Türker Alkan geçen hafta yayınlanan “Törkiş Liberaller” başlıklı yazısında “dinci”lerle “liberal”ler arasında var olduğunu varsaydığı “ittifak”ın tuhaflığından yakınıyordu. Söz konusu iki grubun dünya görüşünü de kısaca şöyle özetliyordu: “Dinci, Tanrı’nın buyruklarıyla bağlıdır… Liberal ise, kendisiyle bağlıdır. Ne din, ne de devlet bağlar onu.”
[28 Aralık 2008 tarihli Star gazetesinin Açık Görüş ekinde yayınlandı]
İslam ve kapitalizm konusunda Star’da yayınlanan iki kısa yazım bir dizi reddiyeyi beraberinde getirdi. Zaten ben de İslam ile kapitalizm arasında varsayılan zıtlığı biraz sorgulamak için meseleyi açmıştım; dolayısıyla iyi oldu.
Aslında her şeyden önce “kapitalizm”in ne olduğunu bir netleştirmek lazım. Çünkü belli ki bu kelime bazı aydınlarımızın zihninde; insanları paraya taptıran, onları açgözlü ve ahlaksız mahluklar haline getiren, ağına düşürdüğü bu zavallıları de ahirette hüsrana uğratacak bir “ayartıcı” anlamına geliyor. Özlem Albayrak hanımefendi, Yeni Şafak’taki yazısında kapitalizme örnek verirken “Phuket adasına pedofili turları düzenleyenler”e bile atıfta bulunuyor. Pedofili (çocuklarla cinsel ilişki) denen sapıklığın, İslam toplumlarında bile ne yazık ki yaygınca görülmüş (bkz. “oğlancılık”), hiç bir ekonomik sistemle doğrusal bir ilişkisi olmayan “evrensel” bir rezillik olduğunu hiç akla getirmeden…
[15 Aralık 2008 tarihli Star gazetesinde yayınlandı]
“Kapitalizm Müslümanlığı Bozar mı?” başlıklı bir önceki yazım üzerine, Yeni Şafak köşe yazarı Özlem Albayrak’tan bir eleştiri geldi. Sayın Albayrak, “İnanç Bahane, Sekülerleşme Şahane ” başlıklı yazısında, benim bir “Müslüman kapitalizmi”nin mümkün olduğu yönündeki görüşüme karşı çıkıyor, çünkü kapitalizmin mutlaka sekülerleştirici, yani dinden uzaklaştırıcı bir güç olduğunu savunuyordu.
Mustafa Akyol'un 2006 Doğan Kitap tarafından basılan Kürt Sorununu Yeniden Düşünmek: Yanlış Giden Neydi, Bundan Sonra Nereye? adlı kitabı, bugüne kadar beş baskı yaptı. (Tüm baskıları tükenen kitabın genişletilmiş 6. baskısı yakında.)
Akyol'un 2011'de de Gayrı Resmi Yakın Tarih, Dini Dünya İşlerine Karıştırmanın Faydaları ve Beyaz Türkler, Zenci Türkler ve Dağ Türkleri isimli kitapları yayınlandı.
Temmuz 2011'de ABD'de yayınlanan Islam Without Extremes: A Muslim Case For Liberty adlı İngilizce kitabının Türkçe çevirisi ise sonbaharda yayınlanacak.
Mustafa Akyol'u her Pazartesi saat 20.00'de TGRT Haber'de yayınlanan "Siyasi Akıl"da, her Çarşamba ise
saat 20.00'de Mehtap TV'de yayınlanan Sözün Erdemi'nde ve 22.00'de TRT Türk'te yayınlanan Küresel Nabız'da izleyebilirsiniz.| M | T | W | T | F | S | S |
|---|---|---|---|---|---|---|
| « Nov | ||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 | |||