Mustafa Bey,

Manifestoda üzerinde durulacak pek çok nokta var ama ilk etapta alıntıladığım paragraf dikkatimi çekti:

"Islamic law, or sharia, was developed at a time when Muslims were living in homogenous communities. In the modern world, virtually all societies are pluralistic, consisting of different faiths and of different perceptions of each faith, including Islam. In this pluralistic setting, a legal system based on a particular version of a single religion cannot be imposed on all citizens. Thus, a single secular law, open to all religions but based on none, is strongly needed. "

İslami hukuk yapısının zaten çok hukuklu bir sistemi bünyesinde barındırdığını biliyoruz.Laik devlet ve laik hukuk derken bunu biraz açabilir misiniz ? Benim düşünceme göre bu haliyle İslami perspektiften bazı mahzurlu tanımlamalar içeriyor.

Laik hukuktan yanayız derken bu tanımlama laik devlet içerisinde çok hukuklu bir sisteme karşı olduğunuz anlamına mı geliyor ?

Saygılar..

Sayın Öztürk,

Bu paragraftaki kastım, şeriatın modern toplumda standart hukuk olarak uygulanamayacağı, çünkü şeriatı kabul etmeyecek pek çok insanın bulunduğu...

Peki şeriat çok-hukuklu sistemle uygulanır mı? Buna ilkesel olarak sıcak baksam da, uygulamada büyük ölcüde imkansız olacağını düşünüyorum. Zaten çok-hukuklu sistem Osmanlı'da da pratik nedenlerle tıkandığı için, Osmanlılar aslında laik bir hukuk olan "Mecellle'"yi kabul ettiler.

Aile hukuk gibi sınırlı alanlarda şeriat mümkün olabilir. Ancak genel hukukun tüm yurttaşları kapsayacak standart (ve dolayısıyla laik) bir hukuk olması gerekiyor, gibi duruyor.

Buna, peygamberimizin "Medine Vesikası"ndan dahi temel bulunabilir. Medine'deki üç temel dini grubun ortak bir "laik" hukuku vardı.

Saygılar

M.A.

Mustafa Bey,
Buradaki mes'ele, gereken önemi hakediyor ve daha fazla kurcalanmaya muhtaç gibi geliyor bana. S.Öztürk Bey'in sorusuna verdiğiniz cevapsa biraz geçiştirme bir cevap gibi duruyor. Rica etsem, bu konuyu biraz daha derinlemesine ele almanız mümkün mü?

Mustafa Bey,

Açıklamanız için teşekkürler.Cevabınızı okuyupta düşüncelerimizin genelde paralelliğini görünce sevindim.Elbette şeriat standart hukuk olarak uygulanamaz.Bu zaten İslam'ın ruhuna da aykırıdır.

Çok hukuklu sistemin pratikte uygulanamaz olduğu görüşünüze şerh koyuyorum.Mecelle'yi de sizin kadar "laik" gör(e)mesem de temelde İslam'a uygun ve uygulanabilir nitelikte görüyorum.

Genel hukuk'un kapsayıcı olması konusunda da sizin gibi düşünüyorum.Ancak Laik sistemin "laiklik" uygulamasının gözü dönmüş "taife-i laicus"lar tarafından militanca uygulanmasına da karşıyım.Laiklik bir ilke olarak her dine ve felsefeye eşit mesafede durma olarak değilde militanca ve sanki başka bir "dinin" ideolojisi gibi uygulanınca kavramsal anlamının ve kapsamının dışına çıkabiliyor.

Saygılar.

Ksinger'ın İş Bankası tarafından yayınlanan "diplomasi" adlı kitabına gözattım. 20. yüzyılın hesabı kapatılmış. 21. yüzyıl kuşatmasından çok zarar gören biri olarak senelerdir kendi başımın beladan kurtulması için mücadele ederken yaptığım gibi,21. yy. kuşatmasının adamadama+gayrıresmi+sivil dilomasiyle kolaylıkla yarılabileceğini söyleyebilirim. Hepimize sabır diliyorum. İyiler mutlaka kazanır.
Psikolog Verda Ülkü
Marmaris

Sayın Öztürk,

Meseleye büyük ölçüde benzer bakıyoruz. Laik devletin elbette liberal bir laiklik olması gerekli, buradaki yorumunuza tamamen katılıyorum. Dini ibadetleri, dinin yayılmasını, tebliğ edilmesini yasaklayan bir laiklik ise, elbette kabul edilemez bir despotizmdir. Türkiye'deki başörtüsü yasağını böylesi bir despotizm olarak gördüğümü ve buna şiddetle karşı çıktığımı diğer yazılarımda belirtmiştim.

Metin Bey,

Hangi konuda detay istiyorsunuz? İslam hukunun Müslüman olmayanlara uygulanamayacağı, bilinen bir kuraldır. Günümüzde modern toplumlar içiçe geçtiğine, farklı dinlerden ve dinsiz insanları bir arada yaşattığına göre, ortak bir laik hukuku kabul edilebilir buluyorum. Dine saygılı olması, "laikliğini bilmesi" şartıyla...

Saygılar

M.A.

Bence Muslim Manifeso dan ziyade,
Mustafa Akyol's Manifesto olmuÅŸ.

Savunduğunuz görüşler müslüman toplumda sadece bir kısım modernisti temsil ediyor bence.

Alıntılar yaptığınız Kuran'da ceza-ticaret-aile vb. konularındaki hukuki kükümleri mi

Islamic law, or sharia, was developed at a time when Muslims were living in homogenous communities

olarak niteliyorsunuz?
Bu ayetleri nereye koyuyorsunuz?

geniş bir kesimi temsil etme iddiasındaki manifestoda böyle "marjinal" görüşlere yer vermeniz doğru mu?

Sanki hitap ettiğiniz batı toplumunun istediğini veriyor gibisiniz.

Volkan Bey,

Şeriatın büyük bölümü, Kuran'a değil, Kuran ve hadis üzerinden Müslüman ulemanın yaptığı içtihatlara dayanır. Bu içtihatların bir bölümü de, moren toplumun şartlarına uygun düşmemektedir. Bu da zaten kaçınılmazdır; insani hükümlerin dünyevi şartlara göre değişmesi zaten İslam'a uygundur.

Kuran ayetlerindeki hükümlerin ezeliğine ise elbette inanıyorum. Ama bunların bir kısmının pratik durum nedeniyle uygulanması mümkün değil. Örneğin kölelikle ilgili hükümler gibi.

Eğer bir toplumun tamamı İslam hukuku ile yaşamayı kabul etmiyorsa, bu da bir "pratik durum" oluşturur ve İslam hukuku standart hukuk olarak uygulanamaz, ancak bireyler arasında sınırlı bir gönüllülük hukuku olarak uygulanır diye düşünüyorum. Örneğin miras hukukunu, Kuran'ın öngördüğü şekilde işletmek gibi...

Benim laiklik konusundaki kastım, Müslümanların laik bir devlet altında yaşayabilecekleri. Laik devlet Müslümanlara baskı yapmadığı sürece, onun laikliği ile çatışmaya gerek yok diye düşünüyorum.

Bu ise "Mustafa Akyol manifestosu" değil, Türkiye'deki pek çok Müslüman entellektüelin savundugu bir görüş. Sadece "modernist" olanların da değil... Hayrettin Karaman gibi otoritelerin katıldığı ve altına imza attığı Abant Platformu gibi toplantılarda da, "doğru tanımlanırsa laiklik İslam'la çelişmez" gibi sonuçlara varılmıştı.

Bugün bütün AKP liderliği de bunu savunuyor. İsrail'in varlığını tanıma gibi konularda da AKP'nin pozisyonu dikkate değer.

Ayrıca "İsrail'in varlığını tanımanın" İsrail'den çok Filistinlilerin hayrına olacağını düşündüğüm için bunu savunuyorum.

Saygılarımla,

Mustafa

Mustafa Bey,

Gayretiniz gerçekten takdire değer. Modern İslamı çok iyi temsil ediyorsunuz. Keşke, iki kişinin hazırladığı bu manifestoya, İslam konusunda otorite olan daha fazla isim imza atsaydı ve keşke Avrupa'da ve İslam ülkelerinde daha fazla yayında yer alabilseydi. İslamın modern toplumla entegrasyonu adına tebrikler.

Selamlar,
Esin

mustafa bey öncelikle bütün fikirlerinize katıldığımı belirtmek isterim .ne yazıkki bazı müşriklerin yani dini bir zulüm aracı olarak kullananların okuması gereken bir yazı.birde bi zahmet islam tarihini araştırsalar hakyol üzerinde olmadıkları aşikar bi şekilde ortaya cıkıcaktır .yanlış din yorumlarıyla kendilerini haklı gösteren bu insanlarla mücadele eden sizin gibi kişileri tanımak gurur verici .size sonsuz şükranlarımı sunuyor allahın salih kulları arasında haşredilmenizi yüce rabbimden niyaz ediyorum .